, lễ hội đã phần nào bị pha tạp và không còn giữ được nét đẹp truyền thống như xưa…

Trước thực trạng ấy, GS sử học Nguyễn Khắc Thuần đã có một số ý kiến trao đổi cùng Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần.

Phóng viên (PV): Thưa ông, ông có thể sơ bộ khái quát về tình hình lễ hội truyền thống ở ta hiện nay?

GS Nguyễn Khắc Thuần: Theo thống kê của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, mỗi năm nước ta có khoảng 8000 lễ hội nhưng tư liệu cá nhân của tôi thì chỉ có khoảng trên 7.200 lễ hội thôi. Theo thói quen cố hữu của người làm công tác nghiên cứu, tôi không bao giờ sử dụng bất cứ một số liệu nào mà bản thân tôi chưa kiểm chứng. Tuy nhiên, nếu lấy con số trên 7.200 thì tính trung bình, mỗi ngày trên đất nước ta có khoảng 20 lễ hội được tổ chức. Đó là một con số không nhỏ. Hầu hết các lễ hội nói trên đều là của dân gian, do dân tự tổ chức và mang đậm những đặc trưng văn hóa dân gian.

Giữa mênh mông cuộc đời này, chẳng có gì bất biến cả, lễ hội dân gian cũng không phải là một ngoại lệ. Nhưng có lẽ chúng ta cần phải phân biệt hai xu hướng biến đổi có bản chất hoàn toàn khác nhau. Một là biến đổi rất tự nhiên của bản thân các lễ hội cốt để phù hợp với hoàn cảnh mới và điều kiện mới, ví dụ như các thôn nữ đi dự lễ hội vẫn có thể đi giày cao gót và mở điện thoại di động để xem lại lời bài hát ghi sẵn trong đó vì đã lỡ quên, các đô vật có thể thi tài trên thảm chứ không phải trên sân đất và ban tổ chức lễ hội vẫn có thể dùng micro và loa để điều hành… Hai là sự biến đổi do sự can thiệp thô bạo của những người làm công tác quản lý. Họ tập hợp dân lại, bắt dân chờ và sau đó sẽ có một vị cán bộ nào đó lên đọc một bài diễn văn (mà phần nhiều là sáo rỗng) và khi vị cán bộ đó trở về, các hoạt động rất khó kiểm soát của lễ hội sẽ diễn ra. Tiếc lắm! Đó không phải là lễ hội truyền thống đâu. Xin chớ ngộ nhận!

GS Nguyễn Khắc Thuần: Xưa, lễ hội truyền thống của dân gian hoàn toàn đúng nghĩa là của dân gian. Như lễ hội Giỗ Tổ Hùng Vương chẳng hạn, vua không về, quan sở tại có đến thì cũng đến với tư cách là một trong những hậu duệ của con Lạc cháu Hồng. Tất nhiên, hễ được gặp thì thiên hạ vẫn kính cẩn khoanh tay “bẩm quan lớn” và thế là đủ chứ không phải bỏ hết mọi trò vui để lắng nghe quan trên dạy bảo.